استراتژی تجارت فارکس

تحلیل حجم معاملات سهام در بورس

بورس تهران

تاثیر حجم معاملات و زمان در تحلیل تکنیکال

حجم، عبارت است از تعداد معاملات خرید و فروشی که در یک بازه زمانی (مثلا یک روز کاری) انجام می شود. به دلیل اینکه ممکن است گاهی حتی الگوهای معتبر و قابل اطمینان نیز به درستی عمل ننمایند، حجم معاملات می تواند به عنوان ابزار دیگری برای تشخیص و تایید آنچه که در بازار و به صورت ویژه در الگوی مورد نظر اتفاق می افتد، بکار گرفته شود؛ به عبارت دیگر از حجم معاملات می توان جهت تصدیق و یا مردود دانستن الگوهای مختلف بازار استفاده نمود (شکل).

شکل 1. در این نمودار با بررسی رفتار حجم تشکیل الگوی سر و شانه تأیید شده است.

اعتقاد بر این است که حجم می بایست در جهت قیمت افزایش پیدا کند. اگر روند غالب قیمت به طرف بالاست، حجم می بایست در حرکات مثبت سنگین تر (بیشتر) و در حرکات منفی سبک تر (کمتر) باشد و بالعکس در روند نزولی حجم می بایست در ریزش سنگین تر (بيشتر) و در رویش سبک تر (کمتر) باشد.

شکل 2: در یک روند صعودی حجم در هنگام رویش افزایش و در هنگام ریزش کاهش می یابد.

این قضیه از نگاه عقل و منطق نیز صحیح به نظر می رسد چون در روند صعودی، تعداد خریداران می بایست بیشتر از تعداد فروشندگان و در روند نزولی، تعداد فروشندگان بیشتر از تعداد خریداران باشد. اما اگر حجم در جهت قیمت افزایش نیابد این می تواند اخطاری باشد مبنی بر اینکه روند، قوت و رمق خود را از دست داده و ممکن است به زودی تثبیت قیمت یا شاید یک بازگشت قیمت اتفاق بیافتد. برای مثال اگر در یک روند صعودی همزمان با افزایش قیمت، حجم معاملات شروع به کم شدن کند لیكن در انتهای موضعی قیمت حجم افزایش یابد (در مقایسه با حجم معاملات در زمان افزایش قیمت ) می توان این موضوع را زنگ خطری مبنی بر کمرنگ شدن قدرت خریداران و قوی تر شدن جناح فروشندگان دانست؛ یعنی اخطار تضعیف روند و یا حتی بازگشت آن.

عکس این حالت نیز در روند نزولی قیمت درست است. اگر حجم معاملات در هنگام نزول قیمت (که در اثر فروش های عمده به وجود می آیند) شروع به کم شدن کند و معاملات بیشتری روی رالی ها اتفاق بیافتد، نشانگر این است که روند قیمت مورد تردید واقع شده و خریداران شروع به مطرح کردن نقش خود کرده اند. در جدول زیر حالات مختلف رفتار قیمت و حجم را مشاهده می نمایید:

تحلیل تکنیکال

حالات مختلف رفتار قیمت و حجم

به طور کلی حالتی که نشانگرهای تکنیکال مانند حجم معاملات در جهت عکس قیمت حرکت می کند، واگرایی نامیده می شود (شکل 3). این موضوع یکی از دلایلی است که حجم در زمان تردید و بی تصمیمی بازار تمایل به کم شدن دارد. در زمان حرکات فرعی بازار، اغلب معامله گران از خرید و فروش خودداری می کنند و ترجیح می دهند منتظر بمانند تا در صورت تشخیص یک روند نزولی در آینده سهم، هر چه زودتر با فروش، از آن موقعیت فرار کنند. به غیر از این موضوع که در مواقع بی تصمیمی بازار معمولا حجم معاملات کم می شود، بررسی حجم معاملات در دوران بی تصمیمی می تواند نشانه هایی از روند آتی قیمت باشد؛ به این صورت که با مقایسه قدرت خریداران و فروشندگان می توان غلبه یک گروه بر دیگری را حدس زد. مشاهده اینکه آیا در روزهای مثبت حجم سنگین تری وجود دارد یا در روزهای منفی، می تواند برای موضع گیری در دوره حرکت نوسانی قیمت (و یا حتی شکل گیری الگوی آینده) مناسب باشد. منظور این است که اگر حجم معاملات بیشتری در روزهای مثبت وجود داشته باشد (نسبت به روزهای منفی)، احتمالا خریداران جدی تر هستند و وضعیت محتمل برای آینده بازار یک صعود به سمت بالا است. عکس این موضوع نیز درست است. اگر حجم در روزهای منفی سنگین تر است، بازار با احتمال بیشتری به سمت پایین سقوط می کند.

تحلیل تکنیکال

شکل 3: واگرایی بین قیمت و حجم موجب شکست خط روند شده است.

با توجه به مطالب بالا، حجم در اغلب اوقات می تواند نشانه واضحی از بازگشت های بالقوه را فراهم سازد، مخصوصا زمانی که به عنوان یکی از محاسبات نواحی حمایت و مقاومت در نظر گرفته شود. مهم ترین مفهوم حجم در نواحی بازگشتی این است که به دنبال یک حداکثر آن باشیم. زمانی که یک میله حجمی بسیار بزرگ را مشاهده کردیم، چه در هنگام صعود قیمت و چه در هنگام نزول قیمت، بایستی فرض کنیم که قیمت دچار خستگی و بی رمقی شده است. البته به این نکته توجه کنید که بازگشت نیز بایستی در نزدیکی این نقطه خستگی رخ دهد. گرچه تشکیل یک میله حجمی بلند در ناحیه بازگشتی، همیشه موجب بازگشت نمی شود لیکن وجودش در این ناحیه، احتمال تغییر روند را افزایش می دهد. در نتیجه آگاهی در مورد چنین پدیده ای از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که آن مهم ترین و جدی ترین نشانه بازگشت قیمت محسوب می شود.

نقش مؤلفه زمان در تحلیل تکنیکال

بسیاری از مفاهیم تحلیل تکنیکال روی تغییرات قیمت نسبت به زمان تمرکز دارند. به تأثیر زمان در نمودار های زیر توجه کنید: هر کدام از این دو نمودار افزایش قیمت سهم از ۲۵ تا حدود ۴۵ دلار را نشان می دهد. شکل نخست افزایش پیوسته قیمت سهام شرکت Merck در یک دوره ۱۲ ماهه را نشان می دهد. این نمودار نشان می دهد که سهامداران دائما از حرکت صعودی ارزش سهم اطمینان داشته اند.

حجم معاملات

سهام شرکت Disney

همان گونه که در شکل دوم مشاهده می کنید قیمت سهام شرکت Disney هم از حدود ۲۵ تا ۴۵ دلار حرکت کرده است، ولی این رشد در دو مرحله اتفاق افتاده است. این نشان می دهد که در دو وضعیت ویژه، سرمایه گذارها باور کرده اند که قیمت سهم باید به بالا حرکت کند. ولی به دنبال رشد اول، یک بازه زمانی باید بگذرد تا سرمایه گذارها قیمت جدید را باور کنند و آنگاه سهم آماده حرکت صعودی بعدی شود.

توقف موقتی بعد از رشد سریع اول در قیمت Disney یک اتفاق عادی محسوب می شود، چرا که مردم با پذیرش آنی قیمت جدید مشکل دارند، ولی پس از گذشت زمان آن را می پذیرند. سهمی که روزی گران قیمت به نظر می رسید، امکان دارد یک روز به واسطه تغییرات تدریجی در انتظارات سهامداران، ارزان به نظر بیاید . یکی از مزیت های جالب نمودارهای نقطه و رقم نیز همین مطلب است، زیرا این نمودارها گذر زمان را به طور کلی نادیده می گیرند و فقط تغییر در قیمت را نشان می دهند.

منبع: کتاب مرجع کامل تحلیل تکنیکال در بازارهای سرمایه نوشته دکتر علی محمدی

آموزش کامل اندیکاتور Volume در تحلیل تکنیکال

دیکاتور Volume

اندیکاتورها غالباً به معامله گران و تحلیل‎گران کمک می‎کنند تا با استفاده از آن‎ها بتوانند اطلاعات مهمی برای خرید و فروش و سایر امور مرتبط به دست آورد. اندیکاتور حجم معاملات یا اندیکاتور Volume هم در این راستا اطلاعات مهمی به تریدر منتقل می‎کند. به عبارت دیگر اندیکاتور Volume یک ابزار تحلیل تکنیکی به حساب می‎آید که فعالیت معاملاتی سرمایه گذاران را در یک دورۀ زمانی معین بازتاب می‎دهد.

معامله گرانی که از اندیکاتور Volume استفاده می‎کنند، می‎توانند با استفاده از این اندیکاتور حجم، میزان سود خود را افزایش دهند. به دلیل اهمیت اندیکاتور Volume تصمیم گرفتیم تا در این مقاله به کلیه مطالب مرتبط با این اندیکاتور بپردازیم و به نکات معاملاتی و تنظیم حجم معاملات با استفاده از این اندیکاتور اشاره کنیم؛ پس با ما همراه باشید.

فهرست عناوین مقاله:

اندیکاتور Volumeیا اندیکاتور حجم معاملات چیست؟

اندیکاتور Volume، به اندیکاتوری گفته می‎شود که تعداد معاملات یا حجم آن‎ها را در یک بازه زمانی معین و یک رنج قیمتی مشخص نشان می‎دهد؛ با این حال معمولاً به علت ساده بودن این اندیکاتور، معامله گران از آن استفاده زیادی نمی‎کنند در صورتی که سرمایه گذاران می‎توانند با استفاده از اندیکاتور Volume سود خود را افزایش دهند و ریسک معاملات را به حداقل برسانند. هم چنین با تجزیه و تحلیل حجم معاملات، معامله گران قادر خواهند بود قوی بودن یا ضعیف بودن روند را تخمین بزنند. برای مدریریت ریسک، پیشنهاد میکنیم مقاله نکات طلایی مدیریت ریسک و سرمایه گذاری مطالعه کنید.

در تحلیل نمودار قیمت حجم معاملات دو رنگ سبز یا قرمز وجود دارد. رنگ سبز نشان دهنده افزایش حجم معاملات نسبت به حجم قبلی است و رنگ قرمز نشانه کاهش حجم معاملات نسبت به حجم معاملات قبلی است. هم چنین معمولاً حجم داد و ستدها به شکل ستون‎های عمودی نشان داده می‎شوند هر چند که ممکن است در نرم افزارهای تحلیل تکنیکال و اندیکاتورهای دیگر این رنگ‎ها معانی دیگری داشته باشند.

در نمودار، حجم معاملات بالا نشان دهنده امکان شروع یک روند جدید است، ولی حجم معاملات پایین نشان دهنده عدم تمایل معامله گران به انجام معامله در بازار است.

یکی از کاربردهای اصلی اندیکاتور Volume ، این است که نشان می‎دهد حجم معاملات تأیید کننده الگوهای استفاده شده در تحلیل‎های معامله گران است.

در به کارگیری اندیکاتور Volume باید تحلیل حجم معاملات سهام در بورس حتماً در ابتدا حجم معاملات را ارزیابی کنیم و سپس، نمودار سهم را مورد بررسی قرار دهیم.

در این صورت، چنانچه حجم معاملات در حال افزایش باشد، امکان اینکه شاهد تغییر روند سهم هم باشیم، وجود دارد.

اندیکاتور Volume در واقع می‎تواند به عنوان یک راهنما عمل کند و حرکات سهم را وقتی نزولی و یا صعودی است، شناسایی کند. از این طریق معامله گران می‎توانند موقعیت‎های مناسب برای ورود به سهم را بشناسد و چنانچه روند سهم ضعیف و شرایط نامناسب باشد، از ورود به سهم اجتناب کنند.

اندیکاتور حجم معاملات

کاربرد اندیکاتور Volume

معمولاً اندیکاتور Volumeبه همراه تحلیل قیمت به منظور تأیید قدرت روند یا تشخیص ضعف آن مورد استفاده قرار می‎گیرد و در طی آن می‎توان تغییر تحلیل حجم معاملات سهام در بورس جهت‎‌های نزولی به صعودی احتمالی را تشخیص داد.

تأیید روند:

  • چنانچه در طی شکل گیری یک روند صعودی، حجم معاملاتی بالا برود، این موضوع تأیید کننده وضعیت افزایش قیمت به حساب می‏آید.
  • چنانچه در طی شکل گیری یک روند نزولی، حجم معاملاتی بالا برود، این موضوع تأیید کننده وضعیت کاهش قیمت به حساب می‎آید.

ضعف روند:

  • چنانچه حجم معاملاتی پایین بیاید اما قیمت افزایش پیدا کند، این موضوع می‎تواند علامتی مبنی بر ضعف روند صعودی باشد زیرا امکان دارد تقاضا برای سرمایه در قیمت‎های بیشتر، متوقف شود.

کاربرد اندیکاتور Volume

نحوه انجام معامله با استفاده از اندیکاتور حجم یا Volume

اندیکاتورها در واقع شاخص‌هایی هستند که اطلاعات آماری مناسبی را در اختیار معامله گران می‌گذارند و به کارگیری آن‎ها می‌تواند به معامله گران برای انجام معاملات کم‌ریسک و پر بازده کمک کند. به همین دلیل حتماً باید نحوه انجام معامله به وسیله اندیکاتورها را یاد بگیریم تا بتوانیم از کاربردهای آن‎ها به بهترین نحو بهره مند شویم.

وقتی که نمودار سهم در روند صعودی قرار داشته باشد، افزایش حجم معاملات قادر است این روند را تحلیل حجم معاملات سهام در بورس تثبیت و تأیید کند؛ بنابراین می‌توان از رشد قیمت سهام و اثبات روند صعودی آن مطمئن شد و در واقع موقعیت خرید را برای سهم انتخاب کرد.

وقتی که نمودار سهم در روند نزولی قرار داشته باشد، افزایش حجم معاملات امکان می‎یابد تا این روند را تثبیت و تأیید کند، بنابراین می‌توان از افت قیمت سهام و اثبات روند نزولی آن مطمئن شد و در واقع موقعیت فروش را برای سهم انتخاب کرد.

در زمان‎هایی که نمودار سهم درگیر مقاومت است و می‎خواهد از آن عبور کند، افزایش حجم معاملات در واقع سیگنال مثبتی برای شکست مقاومت و روند صعودی سهم به حساب می‎آید.

هم چنین در زمان‎هایی که نمودار سهم در ناحیه حمایتی معامله می‌شود، زیاد شدن حجم معاملات و تشخیص آن توسط اندیکاتور Volume، می‌تواند نشان دهنده برگشت پر قدرت سهم از نقاط حمایتی و افزایش تقاضا برای رشد سهم باشد.

چنانچه اندیکاتور حجم یا Volume ، به شکل متوالی در بازه زمانی، کاهش حجم معاملات را نشان دهد، احتمالاً سهم در حال خنثی شدن روند است و به نوعی استراحت می‌کند.

معمولاً بهترین نقطه برای خرید، زمانی اتفاق می‌افتد که در نمودار شاهد تغییر روند از نزولی به صعودی هستیم و در لحظه شکسته شدن خط روند، می‎توانیم افزایش حجم معاملات را شناسایی ‌کنیم که در واقع در این حالت سیگنال خرید را دریافت می‎کنیم.

با استفاده از اندیکاتور Volume ، نقطه مناسب برای فروش زمانی اتفاق می‌افتد که قیمت سهام به طور نسبی افزایش می‌یابد ولی حجم معاملات به طور قابل توجهی نسبت به قبل کاهش پیدا می‌کند؛ در این صورت سیگنال فروش را دریافت خواهیم کرد که در واقع خبر از روند نزولی در سهم می‌دهد.

نکات معاملاتی اندیکاتور Volume

نکات معاملاتی اندیکاتور Volume

  • به طور کلی بهتر است صرفاً به سیگنال‌های اندیکاتور Volume بسنده نکنیم و بسته به شرایط سهم اندیکاتورهای دیگر را نیز در نظر بگیریم و با هم ترکیب کنیم تا نتیجه مطلوب‌تری حاصل شود.
  • اطلاعاتی که از اندیکاتور حجم یاVolume دریافت می‌کنیم، در بازه‌های زمانی نزدیک‌تر به همان روز دریافت اطلاعات، اعتبار بیشتری دارند؛ به عنوان مثال آمار حجم معاملات در سه ماه گذشته برای ما کاربرد زیادی ندارد، هر چند که ممکن است این بازه زمانی برای تشخیص روند، اطلاعات مهمی داشته باشد.
  • در مواقعی که قیمت سهم در حال افت است و هم چنین به موازات آن حجم معاملات نیز کاهش پیدا می‌کند، به طور کلی نمی‌توان سیگنال مثبت یا منفی برای آن در نظر گرفت و باید در حرکت‌های بعدی آن منتظر تثبیت روند بود.
  • در بررسی اندیکاتور Volume، تقویت یا ضعف روند در نمودار سهم بسیار حائز اهمیت است، به همین دلیل تجزیه و تحلیل اندیکاتورهایی که می‌توانند روند و جهت آن را بسنجند مثل اندیکاتورADX همراه با اندیکاتور Volume، برای اعتبار تحلیل بسیار مهم است.

تشخیص ورود و خروج پول به سهم با استفاده از حجم معاملات

اطلاعات آماری در خصوص ورود و خروج پول از سهم برای بسیاری از معامله‌گران از اهمیت ویژه‎ای برخوردار است. به همین دلیل به منظور ارزیابی شرایط موجود سهم مورد نظر، سنجش و ارزیابی این نوع داده‎ها اهمیت خاصی پیدا می‌کند. به طور کلی ورود پول به سهم، یک پالس مثبت و خروج پول از سهم، یک پالس منفی محسوب می‌شود. در این میان اندیکاتور حجم معاملات قادر است راهکارهای زیادی را در این زمینه در اختیار معامله گران قرار دهد. در مواقعی که قیمت سهام مثبت است و حجم معاملات نسبت به میانگین ماه گذشته، افزایش قابل توجهی پیدا کرده است، می‌توان تا حدی مطمئن بود که ورود پول به سهم روی داده است و می‌تواند به نوعی سیگنال مثبت محسوب شود.

در تشخیص خروج پول از سهم، قیمت سهام در منفی معامله می‌شود و همزمان افزایش حجم معاملات نسبت به میانگین حجم ماه گذشته را شاهد خواهیم بود. در این گونه مواقع اکثر معامله گران در حال فروش سهم و خارج شدن از آن هستند و به همین دلیل حجم معاملات به نسبت افزایش پیدا می‎کند. در این زمان می‌توان یک سیگنال منفی برای سهم در نظر گرفت و چنانچه معاملات سودآور است، بهتر است از سهم خارج شد.

نکات معاملاتی اندیکاتور حجم

با استفاده از اندیکاتور Volume چه سیگنال‎هایی را می‎توان دریافت کرد؟

۱. روند صعودی: زمانی روند صعودی را در پیش خواهیم داشت که قیمت‎ها در حال افزایش باشند، در همین حین حجم معاملات نیز روندی افزایشی و صعودی داشته باشد.

۲. روند نزولی: وقتی که قیمت‎ها در حال افزایش باشند ولی حجم معاملات در حال کاهش باشد، این موضوع سیگنالی مبنی بر معکوس شدن روند سهم ارسال می‎کند (از حالت صعودی به نزولی در آمدن)

۳. بازگشت روند: هنگامی که یک سهم روند نزولی و صعودی را به صورت بلند مدت تجربه کند و در راستای همان نمودار، حرکتی ثابت یا خنثی داشته باشد و در همین حین حجم معاملات هم افزایش یابد، بازگشت روند اتفاق می‎افتد.

بازگشت روند

زمان مناسب برای ورود به معاملات

برای اینکه متوجه شویم چه زمانی برای ورود به معاملات مناسب است تا سود خوبی به دست بیاوریم و از بروز ضرر و زیان احتمالی پیشگیری کنیم، باید دو مورد را در نظر داشته باشیم:

  1. باید مطمئن شویم که قیمت روز سهم، مثبت باشد.
  2. حجم معاملات در همان روز، از میانگین حجم معاملات ماهانه فراتر باشد.

وقتی از این دو شرط اطمینان حاصل کردید، می‎توانید نقطه ورود به معامله را مشخص کنید و خریدهای خود را ثبت کنید.

زمان مناسب برای خروج از معاملات

همان طور که لازم است بدانیم زمان ورود به معاملات چه وقتی است، باید بدانیم که چه زمانی باید از معاملات خارج شویم؛ در صورتی از یک معامله خارج شوید که شرایط زیر در جریان باشد:

  1. مطمئن شویم که قیمت روز سهم، منفی باشد.
  2. حجم معاملات در همان روز، از میانگین حجم معاملات ماهانه بیشتر باشد.

تنظیمات حجم معاملات (Volume) در نرم افزار مفید تریدر

  • لازم به ذکر است که تعداد معاملات با حجم معاملات در اندیکاتور متفاوت است.
  • شما می‎توانید با کلیک راست بر روی اندیکاتور Volume، به یک منو با چند گزینه دست پیدا کنید.
  • در منوی باز شده گزینهProperties را انتخاب کنید تا پنجره Volumes باز شود.
  • در پنجره Volumes، به زبانه Parameters بروید.
  • در این زبانه، در مقابل گزینه Volumes، گزینه Tick را انتخاب کنید.
  • با انتخاب گزینهTick ، اندیکاتور Volume بر اساس تعدادمعاملات تنظیم می‎شود.
  • چنانچه در مقابل گزینه Volumes در زبانه Parameters، گزینه Real را انتخاب کنید، اندیکاتور بر اساس حجممعاملات تنظیم خواهد شد.

موضوع مهمی که باید در این قسمت حتماً در نظر گرفته شود این است که حتماً اندیکاتور Volume را برحسب حجم معاملات تنظیم کنید زیرا با این کار معامله گران می‎توانند از حجم معاملات برای تحلیل‎های خود استفاده کنند.

اعتبار حجم معاملات

برخلاف خط روند، هر چه تعداد نقاطی را که در گذشته سهم بوده‎اند، بیشتر به یکدیگر وصل کنیم، خط روند اعتبار بیشتری پیدا می‎کند. برای تحلیل حجم معاملات نیز باید معاملاتی را که اخیراً صورت گرفته است، مورد بررسی قرار دهیم؛ برای مثال اگر حجم معاملات را در ۵۰ روز آخر سهم در نظر بگیریم، احتمالاً اطلاعات نامربوطی از سهم در خصوص حجم معاملات به دست می‎آید، اما اگر اطلاعات را بر اساس حجم معاملات اخیر مشخص کنیم، اطلاعات به دست آمده، معتبرتر خواهد بود.

نکته مهم: یک موضوع مهم درباره حجم معاملات این است که وقتی قیمت کاهش پیدا می‎کند در صورتی که حجم معاملات هم پایین باشد نمی‎توان کاهش قیمت را یک سیگنال قوی محسوب کرد اما سیگنالی که در حجم معاملات پایین همراه با افزایش قیمت ارسال شود، سیگنال مهمی به حساب می‎آید.

سخن پایانی

اندیکاتور Volume ، حجم معاملات را در یک بازه زمانی مشخص و یک رنج قیمتی خاص نشان می‎دهد و به معامله گران کمک می‎کند تا با توجه به حجم معامله، روند را تا حدود زیادی تخمین بزنند.

اندیکاتور Volume یکی از بهترین راهنماها برای شناسایی حمایت و مقاومت‎های حال و آینده سهم است. همان طور که گفته شد، نمودار این اندیکاتور به صورت دو رنگ سبز و قرمز در دسترس است؛ زمانی که نمودار به رنگ قرمز ظاهر می‎شود، نشان دهنده افزایش عرضه است و به ما می‎گوید که می‎تواند با استفاده از حجم معاملات مقاومت معتبر را مورد بررسی قرار دهد.

اما زمانی که نمودار سبز رنگ باشد، نشان دهنده حجم معاملات بالا و وجود حمایت قوی و افزایش تقاضا برای نمودار قیمت سهم است. با این حال بهتر است اندیکاتور Volume در کنار سایر اندیکاتورها، از جمله اندیکاتور مومنتوم مورد استفاده قرار بگیرد و یا برای یافتن الگوها در نمودار قیمت سهم از آن بهره برداری شود زیرا در این صورت تحلیل معتبرتری خواهیم داشت.

گفتگوی اختصاصی صفحه اقتصاد با مهدی رباطی؛ کارشناس بازار سرمایه
تحلیل تکنیکالی و فاندامنتالی بورس تهران تا شهریور 1401

مهدی رباطی کارشناس بازار سرمایه

مهدی رباطی کارشناس بازار سرمایه

صفحه اقتصادبورس تهران، به عنوان یکی از بازارهای مالی کشور و محل خرید و فروش سهام شرکت های بورسی، روزهای پُر رونقی را تجربه نمی کند و سهامداران خرد و مردم عادی، به طور جدی تلاش می کنند تا تحلیل حجم معاملات سهام در بورس سرمایه خودشان را از این بازار خارج کرده و وارد بازارهای رقیب کنند.

در این اوضاع و احوال، کارشناسان بورس به نوعی می گویند قیمت های سهام به کف قیمتی رسیده اند. در عمل، جهش قیمت سهام اتفاق نمی افتد، سهام بورسی، مشتری های زیادی ندارند و شاخص کل بورس در روز سه شنبه 21 تیر 1401، تا محدوده یک میلیون و 480 هزار واحد نزول کرده است.

در گفتگوی « صفحه اقتصاد » با مهدی رباطی (کارشناس بازار سرمایه)، وضعیت کنونی بورس و چشم انداز بورس در هفته های آینده از نظر تحلیل های تکنیکالی و فاندامنتالی بررسی شده است.

*در روز دوشنبه 20 تیر 1401، شاخص کل بورس حدود 11 هزار واحد کاهش پیدا کرد و به یک میلیون و 487 هزار واحد رسید. در روز شنبه هفته جاری هم، شاخص کل با 4 هزار واحد کاهش به زیر یک میلیون و 500 هزار واحد سقوط کرد.

جنابعالی به عنوان کارشناس بازار سرمایه، این نوع پایین رفتن شاخص بورس و جا گرفتن در محدوده کمتر از یک میلیون و 500 هزار واحد را چگونه ارزیابی می کنید؟

-از جهت تکنیکالی، بازار کانال یک میلیون و 500 هزار واحد را از دست داد و قابل پیش بینی هم بود. احتمالاً این وضعیت تا آخر تابستان به طور کج دار مریز ادامه دارد و تا شهریور ماه امسال، نمی شود رشد جدی را از بازار انتظار داشت.

از جهت فاندامنتالی هم، دلیل این وضعیت بازار، چند عامل است که مهم ترین دلیل به وزارت صنعت و معدن برمی گردد. این عوامل شامل قیمت گذاری دستوری و ضربات و دخالت هایی که به بورس کالا وارد می شود. این مجموعه عوامل باعث شده که دیدگاه سرمایه گذاران نسبت به بازار، یک دیدگاه منفی باشد.

بورس تهران

بورس تهران

*همچنین ارزش کل روزانه معاملات به کمتر از 4 هزار میلیارد تومان رسید و در حد 3400 میلیارد تومان بود. در روز شنبه حتی ارزش کل معاملات روزانه تا حد 2900 میلیارد تومان پایین رفته بود. پایین رفتن ارزش روز معاملات به کمتر از 5 هزار میلیارد تومان و تداوم این مقدار ارزش روزانه معاملات چه پیامی دارد؟

-قاعدتاً ارزش معاملات و حجم تحلیل حجم معاملات سهام در بورس پولی که در بازار در جریان است، بزرگ ترین عامل حرکت بازار است چه رو به بالا و چه رو به پایین. تا زمانی که ارزش معاملات بالای 10 هزار میلیارد تومان در روز نداشته باشیم، وضعیت موجود ادامه دار بوده و نمی شود انتظار رشد قابل توجه و تحرک مطلوب داشته باشیم.

وضعیت بازار هم، کاملاً مشخص کننده این موضوع بوده و وضعیت بازار، فعلاً وضعیت جذابی نیست. دلیل کاهش معاملات به حد این اعداد، همین موضوع است و به احتمال زیاد، این وضعیت تا یک ماه آینده ادامه دار خواهد بود. تا زمانی هم که ارزش معاملات روزانه بالای 10 هزار میلیارد تومان تثبیت نشود بازار، رونق نسبی پیدا نمی کند.

*در هفته های قبل، ارزش معاملات روزانه بورس به محدوده های 7 هزار میلیارد و 8 هزار میلیارد تومان رسیده بود. آن مقدار ارزش معاملات دو، سه برابر ارزش معاملات فعلی است. در آن روزها، چه تحولی اتفاق افتاده بود که ارزش روزانه معاملات تا آن حد بالا رفته بود؟

-به همان نسبت که ارزش معاملات بالا رفته بود، شاهد این بودیم که بازار رشد خوبی پیدا کرده بود و دلیل آن نیز، رشد قیمت ارز بود. همچنین بحث اجرای توافق برجام مطرح بود و این وضع، بر بعضی گروه های بورسی از جمله خودرویی ها تاثیر مثبت گذاشته بود.

مجموعه عواملی باعث شده که ارزش معاملات به نزدیک 10 هزار میلیارد تومان در روز افزایش پیدا کند ولی مجدداً با از بین رفتن آن مُحرک ها، شاهد این هستیم که ارزش معاملات در پایین ترین سطح خودش در چند وقت اخیر قرار گرفته است.

*همیشه اختلاف نظر راجع به شاخص کل و شاخص هم وزن بورس تهران وجود داشت و در یک دوره حتی تعبیر «شاخص دولت ساز» و «شاخص ملت ساز» مطرح شد. در روز دوشنبه هر دو شاخص ریزش داشتند و در روز شنبه 18 تیر ماه 1401، هر دو شاخص دچار ریزش شدند. در حال حاضر چگونه است که هم شاخص کل ریزش دارد و هم شاخص هم وزن؟

-دلیل آن، این است که کلیّت بازار منفی است، یعنی هم سهام بزرگ منفی هستند و هم سهام کوچک و متوسط. این که شاخص های کل و هم وزن، حرکت یکسانی دارند، نشان دهنده این است که حرکت بازار به طور یکدست، وضعیت ریزشی دارد.

همیشه ما شاهد این بودیم که سهام بزرگ بازار، وضعیت مثبت تری داشتند و در خیلی از موارد، شاخص کل بورس، مثبت بود و شاخص هم وزن، منفی بود ولی در چند وقت اخیر، سهم های کوچک و متوسط نیز ریزشی شده اند. در وضعیت فعلی و با توجه به این که در سطح جهانی قیمت کامودیتی ها کاهش پیدا کرده است، شاخص کل و شاخص هم وزن، منفی هستند.

*بازار بورس ایران، یک بازار کامودیتی محور بوده و در سطح جهانی هم در روزهای اخیر قیمت کامودیتی ها کاهش پیدا کرده است. عامل اصلی این کاهش قیمت در سطح جهانی را چه می دانید؟

-در بازارهای جهانی، عامل اصلی، بحث چشم انداز رکودی و افزایش نرخ بهره است. این دو عامل باعث شده که شاهد ریزش جدی قیمت ها در بازارهای جهانی باشیم. همین وضعیت، باعث شده که چشم انداز، فعلاً چشم انداز منفی باشد نسبت به کامودیتی ها.

مهدی رباطی کارشناس بازار سرمایه

مهدی رباطی کارشناس بازار سرمایه

*در مورد کشور روسیه گفته می شود این کشور به خاطر تحریم، مجبور شده که مواد خودش را با تخفیف هایی بیش تر از تخفیف کشورهای دیگر بفروشد. این موضوع تا چه حد باعث شده قیمت ها در سطح جهانی کاهش داشته باشد؟

-در مورد قیمت کامودیتی ها باید بگویم که کلیّت اقتصاد جهانی و اقتصاد چین، اهمیت دارد و یک بازیگر کوچک در اقتصاد جهانی مثل روسیه که حول و حوش یک درصد تولید ناخالص داخلی دنیا را در اختیار دارد، چندان نمی تواند در قیمت کامودیتی ها و نفت تاثیرگذار باشد.

به نظرم، این نوع تحلیل ها، تحلیل های درستی نیست و عمدتاً چشم انداز رکودی اقتصاد جهانی و افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو آمریکا هست که باعث شده شاهد این وضعیت در بازار کامودیتی ها باشیم.

*در دوره شیوع کرونا، تعطیل شدن واحدهای تولیدی و معدنی اتفاق افتاد و رکود ایجاد شد. در وضعیت فعلی، این رکودی که می گویید چه مشخصاتی دارد که در گام بعد هم روی بورس ایران تاثیر می گذارد؟

-مشخصات رکود این است که اُفت تقاضای جهانی و اُفت رشد اقتصادی کشورهای مختلف رخ داده است. کاهش رشد اقتصادی چین اتفاق افتاده و به دنبال آن تولیدات صنعتی کاهش پیدا می کند و مصرف کامودیتی ها نیز با کاهش مواجه می شود. به همین دلیل، قیمت ها رو به کاهش می گذارند.

*قیمت داخلی کالاهای تولید شده در ایران از جمله فولاد تقریباً با در نظر گرفتن قیمت های جهانی تعیین می شود. آیا کاهش قیمت کامودیتی ها در بازارهای جهانی، بر قیمت اقلام مختلف در بازار داخلی تاثیر گذاشته است؟

-کاهش قیمت در سطح جهانی، قطعاً بر بازار داخلی تاثیر می گذارد. بالاخره شرکت های داخلی از دو محل کاهش قیمت های جهانی و قیمت گذاری دستوری ضربه می خورند. این دو عامل باعث می شوند شرکت ها در بورس تهران، لطمه بخورند.

یقیناً کاهش قیمت های جهانی، تاثیر مستقیمی بر سودآوری شرکت های ایرانی خواهد داشت. اغلب شرکت های ایرانی، به دلیل تحریم ها در حال حاضر، در حد 20 تا 30 درصد پایین تر محصولات خودشان را صادر می کنند. در نتیجه، کاهش قیمت های جهانی لطمه بسیار بیش تری به این شرکت ها خواهد زد.

*با توجه به پدیده چسبندگی قیمت ها در ایران و تورم بالایی که در کشور وجود دارد، آیا ممکن است قیمت اقلامی مثل فولاد در بازار داخلی کاهش پیدا کند؟

– به دلیل ساختاری که اقتصاد ایران دارد، قیمت مصرف کننده در ایران کاهش پیدا نخواهد کرد ولی قیمت فروش کارخانجات ممکن است کاهش پیدا کند. این بحث، همان قیمت گذاری دستوری است.

به دلیل این که کالاها در فضای بازار آزاد، کشف قیمت نمی شوند، ما شاهد این هستیم که در خیلی از موارد، قیمت فروش کارخانه کاهش پیدا می کند ولی قیمتی که به دست مصرف کننده می رسد همچنان بی تغییر است.

بورس تهران

بورس تهران

*قیمت کالاهایی مثل فولاد و سیمان در بورس کالای ایران تعیین می شود و آن هم متاثر از قیمت های جهانی است. چطور جنابعالی می گویید قیمت ها در فضای بازار آزاد کشف قیمت نمی شود؟

-در بورس کالا، قیمت تعیین می شود ولی با اما و اگرهای زیاد. اول این که سقف و کف قیمت کالاها توسط وزارت صنعت و معدن، تعیین می شود و خیلی از معاملات با فشار وزارت صنعت و معدن ابطال می شود.

این طور نیست که با ارتباط مستقیم با اقتصاد جهانی و قیمت های بین المللی، شاهد این باشیم که قیمت ها به طور روزانه بالا و پایین برود و سود آوری شرکت ها متاثر شود.

*در مورد وضعیت خروج سرمایه حقیقی هم بحث های زیادی مطرح شده و در روزهای اخیر و به طور مرتب، خروج سرمایه حقیقی از بورس اتفاق افتاده است. در روز دوشنبه 20 تیر ماه جاری باز خروج سرمایه حقیقی اتفاق افتاد و حدود 700 میلیارد تومان خارج شد.

خروج سرمایه حقیقی از بورس چگونه قابل تحلیل است و به طور مشخص سرمایه گذاران خُرد چه دیدگاهی دارند که این طور عمل می کنند؟

-بالاخره در بازارهای مالی و در تمام دنیا این طور است که افراد کمی، سرمایه گذار حرفه ای هستند و بازارهای مالی و بورس را می شناسند. این افراد، عموماً فروشنده نیستند و آن هم بعد از 70 تا 80 درصد ریزش بازار.

در حالی که بیش از 90 درصد افرادی که در بازارها فعال هستند، افرادی هستند که هیجانی تصمیم گیری می گیرند. این نوع افراد، با منفی شدن قیمت می فروشند و با مثبت شدن قیمت می خرند و دید سرمایه گذاری ندارند. به همین دلیل است که اغلب آنها و شاید بیش از 90 درصد افراد، در بورس سود آنچنانی نمی کنند و بازنده هستند.

فقط یک درصد کم از افراد هستند که در این بازار، سود می کنند. وضعیت فعلی نیز، به همین شکل است و افراد زیادی، صبوری لازم و رفتار منطقی نسبت به سرمایه گذاری در بورس را ندارند.

در شرایطی که سهام زیادی به قیمت دلار در حد 5 یا 6 هزار تومانی رسیده اند ولی همچنان بعضی ها به صورت هیجانی فروشنده هستند و خروج پولی هم که اتفاق می افتد به این دلیل است.

در حالی که تمام کارشناسان به این موضوع باور دارند که بورس، ارزان ترین بازار نسبت به سایر بازارهای دارایی مثل ملک، طلا و همه بازارهای سرمایه پذیر دیگر است. تمام کارشناسان می گویند بازار سرمایه، الان در وضعیت بسیار ارزنده تری نسبت به سایر بازارها قرار دارد.

مهدی رباطی کارشناس بازار سرمایه

مهدی رباطی کارشناس بازار سرمایه

*بعضی از کارشناسان بورسی با استفاده از اصطلاحات حباب مثبت و منفی که در بازارهای دیگر رایج هست، در مورد بورس هم این طور اظهار نظر کرده و می گویند در بورس ایران حباب منفی وجود دارد. اگر واقعاً وضعیت این طور است، چرا بورس، نمی تواند سرمایه ها را جذب کند؟

-به دلیل این که دخالت های دولت و قیمت گذاری دستوری را در بازار داریم و این وضع باعث می شود واقعیت های اقتصادی، در بورس به طور شفاف منعکس نشود. به عنوان مثال، شرکت های خودرو سازی، یکی از بازیگران اصلی بورس تهران هستند. هر چند سهم آنها از ارزش بازار، سهم بالایی نیست ولی از نظر روانی و لیدر بودن، همیشه تاثیرگذارترین گروه بورسی هستند.

ما شاهد این هستیم که محصولات خودرو سازان در بازار آزاد، سه برابر قیمت فروش کارخانه است. سود بین این دو بازار، به جیب واسطه و دلال می رود و به جیب سهامدار و و تولید کننده نمی رود. به همین دلیل و با وجود این که قیمت سهام پایین است و تورم بالایی را در کشور شاهد هستیم ولی همچنان این موضوع در بازار سرمایه و بورس منعکس نمی شود.

البته من اعتقاد دارم که این وضع، موقت بوده و تجربه گذشته نشان می دهد بازار سرمایه با یک تاخیر، عقب ماندگی خودش را جبران می کند و بورس مزد و پاداش افرادی را که در روزهای سخت سهامداری کردند، می دهد.

*در سال های 1397 و 1398 کارشناسان بورس می گفتند بورس نسبت به بازارهای دیگر عقب افتاده است. فکر می کنید با این ریزش هایی که در بورس اتفاق می افتد، ممکن است یک سال بعد یا دو سال بعد دوباره یک جهش مثل جهش 300 درصدی سال 1399 اتفاق بیفتد؟

-با قاطعیت می گویم که شبیه همان جهش در بورس اتفاق می افتد. به دلیل این که الان آشنایی مردم و قشری که سرمایه دارد نسبت به بورس بیش تر شده. در حالی که خیلی از این افراد، در سال های تحلیل حجم معاملات سهام در بورس 1397 و 1398 اصلاً با بورس آشنا نبودند.

قطعاً این بار، شاهد یک رشد خیره کننده و چشمگیر در بازار سهام خواهیم بود ولی ممکن است این رشد چشمگیر 2 سال دیگر یا 3 سال دیگر اتفاق بیفتد. من اعتقاد دارم که حتماً این رشد در بورس رخ خواهد داد و اگر دوره های 10 ساله را نگاه کنید، بازار سهام با اختلاف معنا داری، فاصله بیش تری با سایر بازارها خواهد داشت.

بورس تهران

بورس تهران

*آقای رئیسی در زمان انتخابات سال 1400 به محل ساختمان بورس تهران رفت و وعده هایی داد. همین افرادی که الان وارد دولت آقای رئیسی شده اند آن موقع می گفتند مشکلات بورس را حل می کنند.

چه مشکل یا مشکلات خاصی وجود دارد که همین دولتی که قبلاً در مورد بهبود بورس وعده داده، نمی تواند سهامداران را راضی نگه دارد؟

-در خصوص بازار سهام و بورس باید بگویم بورس منعکس کننده وضعیت اقتصادی کشور است. این طور نیست که ما بتوانیم برای بورس راه حل ارائه کنیم که وضعیت بازار خوب شود. پیشنهادها و بحث هایی که عنوان می شد و می گفتند مشکل بورس را حل می کنیم، همیشه مطرح بوده و خاص این دولت هم نیست.

این نوع بحث ها نشان دهنده نا آشنایی سیاستگذاران و مسئولان کشور نسبت به بازار سهام است که این طور صحبت می کنند. بازار سرمایه الان یک مشکل اساسی دارد و آن هم بحث قیمت گذاری دستوری و اقتصاد دولتی است.

تا زمانی که این مشکل حل نشود، مشکلی از بورس حل نشده و همه بحث هایی که مطرح می شود، بحث های جانبی است. البته خود بورس مسائل و مشکلاتی هم از قبیل دامنه نوسان، حجم مبنا و ریسک های ساختاری دارد ولی این مشکلات، مشکلات جدی بازار نیستند.

این مشکلات داخلی بورس، باید حل شوند ولی مشکل جدی بورس ما که باعث ناامیدی و دلسردی افراد صاحب سرمایه برای سرمایه گذاری می شود، همان دخالت های دولتی در اقتصاد، قیمت گذاری دستوری و اقتصاد دولتی است.

ریشه اساسی مشکلات اقتصادی کشور، همین مشکل است و خودش را در بورس هم نشان می دهد. این وضع، باعث می شود سرمایه های کشور و نقدینگی مردم به جای این که به سمت این بازار مولّد بیاید و تامین مالی بنگاه های تولیدی انجام شود، به سمت ملک، طلا و بازارهای غیر مولد می رود و تاثیر منفی آن را در سفره مردم و زندگی مردم عادی می بینیم.

*در حال حاضر شاخص کل بورس به کمتر از یک میلیون و 500 هزار واحد رفته و در در محدوده یک میلیون و 480 هزار واحد قرار دارد. برخی تحلیلگران، رسیدن شاخص به نقاط حمایتی یک میلیون و 450 هزار واحد و بعد هم یک میلیون و 400 هزار واحد در گام های را مطرح می کنند. آیا جنابعالی فکر می کنید شاخص به سمت یک میلیون و 400 هزار واحد حرکت کند؟

-به نظرم، بله. احتمالاً در مرداد ماه 1401 وضعیت بازار، جالب نخواهد بود و احتمالاً از شهریور ماه، شاید تحرکات مثبتی را در بازار شاهد باشیم.

*چرا نسبت به رشد بورس در شهریور امسال امیدوار هستید؟

-پیش بینی من این طور است. این پیش بینی، یک پیش بینی تکنیکی بوده و پیش بینی فاندامنتالی نیست.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا